Spinalonga

Nog tot het einde van de 19de eeuw leefden op het eiland enkele tientallen Turkse families, die het voormalige Venetiaanse dorp daar hadden overgenomen en vergroot.

Met het jaar 1913 begon er een nieuwe periode voor Spinalonga. De regering van Kreta had besloten het eiland te veranderen in een leprakolonie en bracht iedereen die aan deze ziekte leed hiernaartoe. Lepra, een ziekte die al eeuwenlang bekend was, zonder dat men de oorzaak had kunnen ontdekken – pas aan het einde van de 19de eeuw werd de veroorzakende bacterie ontdekt – maakte dat de zieken door de maatschappij werden uitgestoten. Zoals bij vele onbekende ziekten zag men daarin de straf van God. De zieken huisden in grotten of afgelegen dorpen in de bergen zonder contact met de buitenwereld.

Lepra had en heeft ook nu nog een angstaanjagende uitwerking op gezonde mensen, ook omdat het ziektebeeld zeer afschuwwekkende uiterlijke vormen aanneemt. Vaak ontstaan er op de oren, lippen, armen en benen grote wonden. Een uiterst pijnlijk wegkwijnen is het gevolg. Het isoleren van de leprapatiënten op een eiland moest het uitbreiden van de ziekte voorkomen. Overnachten op het eiland, zelfs door familieleden in de eerste graad, was ten strengste verboden en na elk bezoek moest men volledig gedesinfecteerd worden.

In de eerst jaren en decennia waren de levensomstandigheden op Spinalonga erbarmelijk. De zieken woonden in vervallen huizen in kleine ruimten. Medische verzorging was uiterst gebrekkig. In de loop der jaren verbeterden de omstandigheden, vooral doordat de initiatieven hiervoor van de zieken zelf uitgingen. Maar de geschiedenis van het lepra-eiland is niet alleen verbonden met de ellende van de zieken. Om politieke redenen werden ook gezonde mensen naar het eiland verbannen. Enkele inwoners van het gebied maakten ook gebruik van het feit dat de zieken een bescheiden ondersteuning van overheidswege ontvingen. Met kleine bootjes brachten ze levensmiddelen naar het eiland, die ze daar voor veel te hoge prijzen verkochten. Aangewezen op deze verzorging van buitenaf, moesten de eilandbewoners zich hier wel in schikken.

Toen in de jaren veertig een medicijn tegen deze afschuwelijke ziekte werd ontdekt, begon lepra langzaam de afschrikwekkende kanten te verliezen. Daardoor verbeterde ook het lot van de verbannen personen. In 1957 ten slotte verlieten de laatste tien overlevenden het eiland. Spinalonga als eiland van de melaatsen was vanaf dat moment historie.