De grondbetekenis van de naam van deze oppergod is Dias, dat 'helder' of 'stralend' betekent. Hesoidios noemde hem ook 'wolkenverzamelaar' en 'donderaar'. In de Romeinse mythologie werd hij vereenzelvigd met Jupiter. Zeus werd beschouwd als de vader van de goden en de mensen, maar hij creëerde die niet. Hij was hun vader in de betekenis van hun beschermer. Hij was de heerser van de hemel, de regengod (Vroeger zeiden de Grieken 'Zeus regent', wat betekende dat het vroeg in het voorjaar regende).
Zeus trad op als voorzitter over de goden van de berg Olympus in Thessalië.
Hij was zo machtig dat hij slechts met zijn wenkbrauwen hoefde te fronsen, met zijn hoofd te wenken of een simpel gebaar te maken, of goden en mensen sidderden al van angst. Dikwijls dreigde hij, in tijden van verbittering, de ongehoorzame te geselen en hij zette meestal zijn woorden om in daden. Zeus was de beschikker van het menselijk lot, van wie alles uitging en die alles beheerste, geluk en leed, armoede en rijkdom, goed en kwaad. Hij was ook de beschermer van de bloedverwantschap en de gastvrijheid, van de liefde en de vriendschap, de beschermingzoekende, de bedelaars en de vreemdelingen.
Zeus had vele titels gekregen door de Hellenen:
- Zeus Soter: beschermer van de stad
- Zeus Xenius: beschermer van de vreemdelingen
- Zeus Philius: schenker van de rijkdom
- Zeus Milichius: beschermer van het recht
De geboorte van ZeusToen Rhea op het punt stond te bevallen van haar laatste zoon Zeus, vroeg ze haar ouders (Ouranos en Gaia) haar te helpen in het geheim te bevallen. Toen Zeus in de Diktaeïsche grot in Kreta werd geboren, verborg Rhea hem in een grote ondergrondse grot bij de berg Aigaion. Toen Kronos ontdekte wat Rhea met haar jongste zoon had uitgevoerd was hij verschrikkelijk kwaad en beval dat er onmiddellijk een grootscheepse zoekactie op touw moest gezet worden.
Omdat de nimfen bang waren dat het schreien van de baby de schuilplaats zou verraden, zorgden zij ervoor dat als de opsporingsploeg in de buurt kwam, er een enorm lawaai werd gemaakt. Maar de zoekactie bleef maar duren zodat Rhea een list bedacht. Ze wikkelde een steen in lappen en gaf die aan Kronos. Kronos slikte die steen meteen door in de veronderstelling dat het zijn laatste zoon was (dit deed hij omdat het orakel had voorspeld dat één van zijn kinderen hem van de troon zou stoten, hij verzwolg dus ook zijn andere kinderen).
Intussen waande Kronos zich veilig en groeide Zeus op onder de goede zorgen van de nimfen en Rhea bezocht hem van tijd tot tijd. Toen Zeus ouder werd wilde hij zijn broers en zussen (
Hades,
Poseidon,
Hera,
Demeter en
Hestia) bevrijden. Hij verzon een list. Hij veranderde zich in een wijnbeker en hij veranderde Kronos in een wijnschenker zodat deze zijn verzwolgen kinderen uit braakte (en de steen).